Η σχέση με το Βυζάντιο γίνεται ήδη αντιληπτή από το όνομα «Cosmedin», παραφθορά του ελληνικού «Kοσμήδιον». Ήταν το όνομα που της έδωσαν οι μοναχοί που είχαν διαφύγει από το Βυζάντιο και είχαν καταφύγει στη Ρώμη κατά την περίοδο τη Εικονομαχίας, σαν φόρο τιμής προς το μοναστήρι των Κοσμά και Δαμιανού στην Κωνσταντινούπολη που ονομάζονταν και αυτό «Κοσμήδιον» (όπως και άλλες εκκλησίες). Ωστόσο η σχέση της βασιλικής με την Ελλάδα και τους Έλληνες χάνεται πιο βαθιά στο χρόνο.

Η βασιλική με το μεσαιωνικό της κωδωνοστάσιο και η ουρά των τουριστών για το Στόμα της Αλήθειας.

Santa Maria in Cosmedin

Η μεσαιωνική είσοδος του 10ου αιώνα της βασιλικής . Δίπλα, ταφικό μνημείο ιερωμένου, ίδιας εποχής.

Η παρουσία Ελλήνων σε αυτό το σημείο της όχθης του Τίβερη, όπου κάποτε βρίσκονταν μια αγορά και ένα βωμός αφιερωμένος στον Ηρακλή, είναι γνωστή από την αρχαιότητα: Ήδη Έλληνες έμποροι σύχναζαν εδώ από την εποχή της ίδρυσης της πόλης,  από τα μισά του 8ου αιώνα π.Χ. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού έχουμε τις πρώτες διακονίες και τις πρώτες εκκλησίες στην περιοχή. Δεν είναι τυχαίο πως τα ονόματα των ναών και μοναστηριών της περιοχής έχουν παραδοσιακά ελληνικά ονόματα: Άγιος Σάββας, Άγιος Γεώργιος, Άγια Αναστασία. Έτσι, η όχθη θα ονομαστεί ripa greca (όχθη των Ελλήνων) και η βασιλική, πρίν πάρει το οριστικό της όνομα, Santa Maria in Schola Greca.

Το εσωτερικό με το κεντρικό κλίτος, την schola cantorum και το κιβώριο στο βάθος.

Η βασιλική υπάρχει από τον 6° αιώνα, κατασκευασμένη πάνω στον αρχαίο βωμό του Ηρακλή. Ακόμα και σήμερα, κατεβαίνοντας τα σκαλοπάτια της κρύπτης, θα δούμε απομεινάρια αυτού του βωμού.
Αν και δέχτηκε πολλές επεμβάσεις νιώθουμε αμέσως το βάρος των αιώνων εισερχόμενοι στο εσωτερικό και την την ιδιαίτερη αίσθηση δέους που χαρίζουν οι παλιές βασιλικές της Ρώμης. Ευτυχώς μια βαριά επέμβαση σε στυλ μπαρόκ αφαιρέθηκε κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, δωρίζοντας ξανά στη βασιλική την μεσαιωνική της πρόσοψη. Η βασιλική στο εσωτερικό παρουσιάζει την κλασική μορφή των παλιών βασιλικών της Ρώμης, δηλαδή τρία κλίτη που οριοθετούνται από δύο σειρές αρχαίων κιόνων.

Ένα μεσαιωνικό περίτεχνο κηροπήγιο.

Η κρήνη των Τριτώνων με φόντο το κωδωνοστάσιο.

Τι αξίζει να δούμε;

Σίγουρα το Στόμα της Αλήθειας που βρίσκεται στον νάρκηθα της βασιλικής και αποτελεί προορισμό εκατοντάδων, ίσως και χιλιάδων τουριστών κάθε μέρα

Το κωδωνοστάσιο, το υψηλότερο μεσαιωνικό κωδωνοστάσιο ρομανικού ρυθμού της Ρώμης.
Το μεσαιωνικό δάπεδο του ναού με μαρμαροθέτημα στυλ κοσματέσκ.
Το κρανίο του…Αγίου Βαλεντίνου!
Την schola cantorum, τα μεσαιωνικά μαρμάρινα έδρανα της εκκλησιαστικής χορωδίας στο κέντρο του ναού.
Το γοτθικού στυλ μαρμάρινο κιβώριο του 1294 στο ιερό.
Τους αρχαίους κίονες της βασιλικής.
Την υπόγεια κρύπτη με τα απομεινάρια του ρωμαϊκού ναού του Ηρακλή (είσοδος με κόστος λίγων ευρώ)
Την πλατεία μπροστά από την βασιλική. Θα δείτε την αναγεννησιακή κρήνη των Τριτώνων και τους δύο ρωμαϊκούς ναούς του Ηρακλή και Πορτούνου.

Απ΄την βασιλική της Σάντα Μαρία ιν Κοσμεντίν το Τραστέβερε, το Καπιτώλιο και άλλοι προορισμοί βρίσκονται σε κοντινή απόσταση. Μια επίσκεψη την αξίζει, χωρίς να αλλάξει ριζικά το τουριστικό πρόγραμμα.

Η Santa Maria in Cosmedin βρίσκεται εδώ.