Το Μιθραίο του Circo Massimo

Ένα από τα τέσσερα Μιθραία της Ρώμης είναι αυτό του Circo Massimo. Tα υπόλοιπα είναι το Μιθραίο στα υπόγεια της βασιλικής του Αγίου Κλήμη, το Μιθραίο της Santa Prisca και τέλος -μη επισκέψιμο- αυτό της βασιλικής του Αγίου Στεφάνου. Το Μιθραίο ανακαλύφθηκε το 1931, στα πλαίσια εργασιών στο τότε θέατρο της Όπερας. Κατασκευάστηκε τον 3°…

Η οικία του Αυγούστου

«Instrumenti eius et supellectilis parsimonia apparet etiam nunc residuis lectis atque mensis. Ne toro quidem cubuisse aiunt nisi humili et modice instrato.» «Η επίπλωση και η διακόσμηση [της οικίας του Αυγούστου] ήταν πολύ απλές, όπως μπορείτε να δείτε από τα κρεβάτια και τα τραπέζια που έχουν απομείνει. Λέγεται πως κοιμόταν σε ένα κρεβάτι με λιτές…

Το κρυμμένο αμφιθέατρο

«… πανηγύρεις τε παντοδαπάς συνεκρότει, ιπποδρόμους τε κατασκευάσας και θέατρα…» Ηρωδιανός, «Τῆς μετὰ Μάρκον βασιλείας ἰστορίαι» V, 6, 6 (αναφερόμενος στον αυτοκράτορα Ηλιογάβαλο) Ιστορική αναδρομή Κατά τον 2° αιώνα μ.Χ. ο αυτοκράτορας Σεπτίμιος Σεβήρος, πατέρας του Καρακάλλα, θα αποφασίσει να ανεγείρει μια προαστιακή έπαυλη εκτός των τειχών της πόλης αλλά αρκετά κοντά ώστε σε περίπτωση…

Ο τάφος των Σκιπιώνων

Αναζητώντας ένα τάφο Ο Τίτος Λίβιος, ο σημαντικότερος Ρωμαίος ιστορικός του «Χρυσού Αιώνα» του Αυγούστου, στο κυριότερο έργο του «Ab urbe condita» (από κτίσεως της πόλης), μιλά εκτενώς για τον Σκιπίωνα τον Αφρικανό  και αναφέρει πως ο τόπος ταφής του και ο οικογενειακός τάφος των Σκιπιώνων βρίσκονταν πάνω στην Αππία Οδό. Οι Σκιπίωνες ήταν μια…

Ludus Magnus, το γυμναστήριο των μονομάχων

Δίπλα και στα ανατολικά του Κολοσσαίου ο επισκέπτης θα προσπεράσει με αδιάφορο τρόπο κάποια ρωμαϊκά ερείπια που μόλις διακρίνονται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Δικαιολογημένα άλλωστε, δίπλα στην τεράστια  όψη του Κολοσσαίου, γνωστό σε όλο τον κόσμο, οτιδήποτε άλλο φαντάζει ασήμαντο. Και όμως, εδώ κατοικούσαν και γυμνάζονταν αυτοί που του έδιναν ζωή και πολλές φορές…

Universitas Aromatariorum Urbis

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά κτίρια στην Ρωμαϊκή Αγορά είναι ο ναός του Αντωνίνου και της Φαυστίνας. Τοποθετημένος σε περίοπτη θέση πάνω σε ένα κρηπίδωμα, στην κορυφή μιας σκαλινάδας, ξεχωρίζει γιατί παρουσιάζει μια σύνθετη εμφάνιση, μια μοναδικότητα, με έναν χριστιανικό ναό να φαντάζει κατασκευασμένος στο εσωτερικό ενός ρωμαϊκού, μια συμβίωση στοιχείων μπαρόκ και στυλών με κορινθιακά…

Η Νεοπυθαγόρεια υπόγεια βασιλική

Τον Απρίλιο του 1917, κατα την διάρκεια εργασιών στην σιδηροδρομική γραμμή Ρώμη-Νάπολη, θα υποχωρήσει το έδαφος και θα δημιουργηθεί ένα χάσμα, αποκαλύπτοντας μια υπόγεια τρίκλιτη βασιλική ρωμαϊκής εποχής. Σχεδιάγραμμα της υπόγειας βασιλικής . Ο δρόμος κάτω από τον οποίο βρίσκεται η βασιλική. Μελετώντας την βασιλική, οι εμπειρογνώμονες θα ανακαλύψουν πως δεν είχε καλυφθεί ολοκληρωτικά από…

Η Αυτοκρατορική ράμπα

Για ένα διάστημα συντομότερο των 3 μηνών άνοιξε για το κοινό η λεγόμενη «Αυτοκρατορική Ράμπα». Πρόκειται για ένα σκεπαστό διάδρομο, μια κρυπτοστοά, η οποία κατασκευάστηκε από τον αυτοκράτορα Δομιτιανό κατά τον 1°αι. μ.Χ. Συνέδεε την Αγορά, πολιτικό και διοικητικό κέντρο της πόλης, με το κέντρο της εξουσίας, το Αυτοκρατορικό Παλάτι. Η συμβολική σημασία αυτής της…

Νεκρόπολη Οστιένσε

[quote]”Nihil certius morte hora autem mortis nihil incertius” «Τίποτα δεν είναι πιο σίγουρο από το θάνατο, αλλά τίποτα δεν είναι πιο αβέβαιο από την ώρα του»[/quote] Πάνω στην via Ostiense, περίπου 2 χιλιόμετρα έξω από τα Αυρηλιανά τείχη, βρίσκεται η βασιλική του Αγίου Παύλου Εκτός των Τειχών, μια από τις τέσσερις παπικές βασιλικές και η…

Αφομοίωση

Ο Ναός του Αντωνίνου και της Φαυστίνας στην Ρωμαϊκή Αγορά είναι αφιερωμένος στον αυτοκράτορα Αντωνίνο τον Ευσεβή και στη σύζυγό του Φαυστίνα την Πρεσβύτερη. Ανεγέρθηκε μετά το θάνατο της αυτοκράτειρας το 141 μ.Χ. με αφιέρωση της Γερουσίας, όπως θυμίζει η επιγραφή στην πρόσοψη (Divae FAVSTINAE EX SC). Με τον θάνατο του αυτοκράτορα το 161 ο ναός…

Portus, το αρχαίο λιμάνι της Ρώμης

Φεύγοντας με το αεροπλάνο από την Ρώμη, κοιτώντας από το παραθυράκι κατά την απογείωση ή απλώς χαζεύοντας στο google maps, θα παρατηρήσουμε δίπλα στο αεροδρόμιο του Φιουμιτσίνο μια τεχνητή λίμνη εξαγωνικού σχήματος. Μοιάζει με μοντέρνα κατασκευή αλλά έχει μια ηλικία σχεδόν 2.000 ετών. Η απόσταση των 3 χιλιομέτρων από την θάλασσα καθιστά σχεδόν αδύνατη την…

Παλατίνος Λόφος, η κατοικία των αυτοκρατόρων

Ο θρύλος λέει πως η Ρώμη γεννήθηκε πάνω στον Παλατίνο Λόφο. Πράγματι, πρόσφατες ανασκαφές έδειξαν πως κατοικούνταν ήδη από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (8ο-9ο αι. π.Χ.), στην θέση όπου η παράδοση τοποθετεί την κατοικία του Ρωμύλου (Casa Romuli) συμφωνώντας με την χρονολογική παράδοση του Βάρρωνα, ο οποίος με την σειρά του τοποθετεί την ίδρυση…

Η Έπαυλη του Αδριανού

    «Tiburtinam Villam mire exaedificavit, ita ut in ea et provinciarum et locorum celeberrima nomina inscriberet[…]»     «Κατασκεύασε με μεγάλη λαμπρότητα μια έπαυλη στο Τίβολι όπου αναπαρήχθησαν με τα ονόματά τους τα πιο φημισμένα μέρη των επαρχιών της αυτοκρατορίας[…]»   (Historia Augusta, Vita Hadriani, XXVI, 5) Η Έπαυλη του Αδριανού (Villa Adriana) στο…

Η Κρύπτη του Βάλβου, Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο

 Η Κρύπτη Μπάλμπι (Crypta Balbi/Κρύπτη του Βάλβου) είναι ένας από τις τέσσερις πόλους που απαρτίζουν το Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο. Πρόκειται για ένα τετράγωνο του ιστορικού κέντρου της Ρώμης, όπου βρισκόταν κατά την αρχαιότητα μια μεγάλη στοά δίπλα σε ένα θέατρο. Η ιδιαιτερότητα του Κρύπτης Μπάλμπι είναι πως πρόκειται για ένα μουσείο αστικής αρχαιολογίας, το οποίο…

Θερινό ηλιοστάσιο

Αν βρεθεί κανείς το μεσημέρι της 21ης Ιουνίου στο Πάνθεον, θα παρατηρήσει ένα σημαντικό αστρολογικό και ημερολογιακό φαινόμενο, προϊόν μιας προσεκτικής αρχιτεκτονικής κατασκευής: Το φως του ήλιου, περνώντας από το οπαίο της οροφής, θα σχηματίσει έναν φωτεινό κύκλο στο δάπεδο, διαμέτρου 9 μέτρων, ακριβώς στο κέντρο της εισόδου. Μόνο κατά το θερινό ηλιοστάσιο το φως…

Οι Αγορές του Τραϊανού και το Μουσείο των Αυτοκρατορικών Αγορών

[Σημ. Για αποφυγή συγχύσεων είναι απαραίτητο να τονίσουμε την διάκριση μεταξύ «Αγορών του Τραϊανού» (Trajan’s Market) και «Αγοράς Τραϊανού» (Trajan’s Forum)].   Επί Τραϊανού η ακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας θα φτάσει στο απόγειό της και η έκταση της θα ανέλθει σε 6,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ο Τραϊανός θεωρούνταν ήδη από τους σύγχρονούς του αλλά και…

Domus Aurea, η Χρυσή Οικία του Νέρωνα

         “Egone ex omnibus mortalibus placui electusque sum, qui in terris deorum vice fungerer?”         «Εγώ ο ίδιος δεν άρεσα και δεν εκλέχτηκα μεταξύ όλων των θνητών, για να παίξω το ρόλο των θεών στη γη;»         (Σένεκας, Περί επιείκειας) Γύρω στα τέλη του 15ου αιώνα, ένας…

Θέρμες του Διοκλητιανού και Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο

[…]thermas felices Diocletianas, quas Maximianus Aug(ustus) rediens ex Africa sub praesentia maiestatis disposuit ac fieri iussit et Diocletiani Aug(usti) fratris sui nomine consecravit[…] Romanis suis dedicaverunt. […]αφιέρωσαν στους Ρωμαίους τους τα λαμπρά Διοκλητιανά Λουτρά, που ο Αύγουστος Μαξιμιανός επιστρέφοντας από την Αφρική, υπό την παρουσία της Μεγαλειότητάς του, αποφάσισε και διέταξε να κατασκευάσουν και τα…

Τσίρκο Μάσιμο, ο Μέγας Ιππόδρομος

  ” […][populus] duas tantum res anxius optat, panem et circenses” « […][ο λαός] δύο πράγματα ανυπόμονα επιθυμεί, άρτον και θεάματα»            Δέκιμος Ιούνιος Γουβενάλης, «Σάτυρα»   Το Circus Maximus (ιτ. Τσίρκο Μάσιμο), ο Μέγας Ιππόδρομος, ήταν το μεγαλύτερο στάδιο που κατασκευάστηκε ποτέ, με μια χωρητικότητα 250.000 θεατών. Στέκονταν δίπλα στα αυτοκρατορικά ανάκτορα και…

Παλάτσο Άλτεμπς, Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο

  Στην πλατεία του Αγίου Απολλιναρίου (piazza di Sant’Apollinare), δυό βήματα από την πιάτσα Ναβόνα, βρίσκεται ένα από τα πιο όμορφα μέγαρα της Ρώμης, ένα από τα καλύτερα δείγματα αστικής αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής. Πρόκειται για το Παλάτσο Άλτεμπς (palazzo Altemps), μια από τις τέσσερες έδρες του αρχαιολογικού Ρωμαϊκού Εθνικού Μουσείου στην Ρώμη. [Οι υπόλοιπες τρεις είναι…